Het huwelijk en het geregistreerd partnerschap zijn vrijwel gelijk aan elkaar. Toch is er (vooralsnog) een belangrijk verschil. Bij echtscheiding is de tussenkomst van de rechter verplicht. Bij de beëindiging van het geregistreerd partnerschap is de tussenkomst van de rechter niet verplicht, mits beide partijen op alle punten overeenstemming hebben bereikt omtrent de gehele (financiële) afwikkeling.
In dat geval worden de afspraken in een overeenkomst vastgelegd. Behalve de partners, tekent ook de notaris deze overeenkomst. Daarnaast wordt een verklaring opgesteld waarin partijen verklaren dat het partnerschap duurzaam is ontwricht. Deze verklaring wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Door deze inschrijving is het geregistreerd partnerschap beëindigd.
Voor de toedeling van de woning aan de verkrijgende partner is nog wel een notariële akte nodig, zie de uitleg onder ‘Echtscheiding en eigen woning’.
Om de verplichte gang naar de rechter te ontlopen, komt het voor dat het huwelijk bij de gemeente wordt omgezet in een geregistreerd partnerschap. Waarschijnlijk zal deze mogelijkheid binnenkort worden geschrapt.